Herstelbetalen

Na hoeveel generaties hoef je niet meer terug te betalen, ook als niemand meer aan kan tonen

dat hij nog nadeel heeft van het voordeel dat jij geërfd hebt? Zoveel generaties 

dat je je ten minste één persoon 

kan herinneren uit die generatie, dat zijn voor jou vier generaties, al was het enkel de moeder 

van je moeders moeder? Als van wie je erft rechtvaardig geweest is naar anderen 

dan naar wie hij onrechtvaardig geweest is en iemand komt en zegt dat het een het ander 

in evenwicht houdt, voor een kort moment, kan je even huilen en je erfenis aannemen 

zonder verdere verplichtingen? 

Of zou een herstelbetaalplicht juist opgelegd moeten worden aan wie over wie bijna niemand meer weet

hoe zij rijk geworden zijn, dat is immers een extra voordeel. Misschien kan je op zoek naar een schuld aan jou 

om de verplichtingen waar je overheen gelezen hebt mee te verrekenen, zoals omdat je vader 

een koelak werd genoemd omdat hij meer dan één theepot had of omdat je vader je gezegd heeft 

dat hij slaaf geweest is in Egypte. 

Je weet dat de hoogste prijs die nog voor je betaald wordt het niet de moeite waard maakt 

om met jou naar een markt te lopen en daarom denk je dat je enkel meegenomen wordt 

om de anderen een voorbeeld te geven van wat er gedaan wordt met wie veel tijd nodig heeft 

om kalm te worden. Als jij en ik samen beoordeeld worden zijn er tussen ons geen slachtofferloze overtredingen meer 

en als jij en ik samen over anderen moeten oordelen en een van ons zegt van tevoren 

wat hij in zijn eentje zou beslissen, alsof over hem gezegd kon worden dat al zijn beslissingen 

rechtvaardig waren? Zoals een kind dat omdat het iets wilde leren het keer op keer aan zichzelf vertelde, 

steeds op een andere manier. (Denk aan de man die een kind dat weten wat hij wil leren afneemt, 

wat hem overkomt moet hij rechtvaardig noemen.) 

En ook als geen herstelbetalingen voor slavernij van zo lang geleden dat je niemand meer kent 

die iemand gekend heeft die als slaaf geboren is, dan nog wel voor wat daarna kwam 

en liet gebeuren wat verder nadeel opleverde voor wie het kleinste deel van de schuld geërfd had

die anderen niet meer als hun schuld hoefden te zien? Als je vluchtelingen wil tegenhouden 

omdat je bang bent dat ze Nederland veranderen in een land dat (tenminste in jouw hoofd) minder van jou is 

zou je ook in moeten stemmen met herstelbetalingen naar de kinderen van wie onrechtvaardig behandeld is 

op een manier die Nederland veranderd heeft in wat het nu is, rijk en rechtvaardig genoeg 

om van medelijden elke dag zo kort te huilen dat de traan het oog niet uitkomt. 

Spreken alsof je te vaak rechtvaardig geweest bent en om raad gevraagd 

– jij hebt toch rechten gestudeerd – 

over een rechtszaak die al iemands halve leven duurt, waarin iemand gevraagd wordt terug te betalen 

wat hij nooit kreeg en hij zegt dat de handtekening onder het contract niet van hem is, 

misschien heeft de eiser die zelf gezet (misschien heeft hij die onder een ander contract gezien) 

en in plaats van raad te geven kan je hem ook geven wat hem teruggevraagd wordt – of ben je dan bang 

dat je de volgende die je om raad vraagt niet meer kan helpen? (Dromen van kunnen berekenen 

wat tegen wat opweegt en dan doen wat opweegt tegen wat nog opgeëist wordt van de verplichtingen 

die met een erfenis kwamen.)

Stel, je vader was een geheime rechtvaardige 

en je kwam daar pas achter toen je niet meer met hem kon spreken en er was hulp 

die hij beloofd had en die jij moest geven als deel van je erfenis. Stel, je bent een rechtsgeleerde 

die in zijn eentje een regel kan maken 

waaraan iedereen zich moet houden die later nog een zaak aan jou wil voorleggen. 

Je bent een rechtsgeleerde waar er zoveel van zijn dat als je aan een van de anderen schrijft 

je hem de trots van de rechtsgeleerdheid noemt of zoiets, 

en elk van hen kan de slavernij opheffen en elk van hen kan die dezelfde avond weer invoeren, 

en nadat slavernij die hele dag opgeheven en weer ingevoerd is 

kun je die opheffen 

voor de nacht en wie in die nacht wegloopt kan niet tegengehouden worden.